Symboliek achter orthodoxe iconen

{lang: 'nl'}

We gebruiken het woord “icoon” tegenwoordig vooral om de kleine afbeeldingen op onze desktops en smartphones mee aan te duiden, maar van oorsprong zijn iconen of “ikonen” religieuze schilderijen van met name katholiek-orthodoxe heiligen en Bijbelse gebeurtenissen. Ze werden gebruikt om verhalen uit de Bijbel te voorzien van een beeldende context. Handig, want de eerste iconen werden geschilderd in een tijd waarin het gros van het volk ongeletterd was, en iconen maakten het eenvoudiger om de verhalen mondeling door te geven.

De afbeeldingen, die traditioneel met ei-tempora worden geschilderd, zijn doorspekt met religieuze symboliek. Van kleurgebruik tot perspectief: vrijwel alles heeft een intrinsieke betekenis. En zelfs al voor er ook maar een verfstreek geschilderd is, is er al bijzonder veel symboliek aanwezig. Zo worden iconen geschilderd op een houten plank uit één stuk, die verwijst naar het kruis; daarbovenop een laag katoen, waarmee wordt verwezen naar de lijkwade. En daarop twaalf lagen krijt, voor elk van de twaalf apostelen één. Pas als de plank helemaal gladgeschuurd is, kan er begonnen worden met schilderen. Dat gebeurt altijd van het donker naar het licht, wat ermee te maken heeft dat het geloof je van het donker naar het licht moet brengen. Helemaal op het laatst wordt zo het wit in de ogen van de personages geschilderd. Daarmee komen ze ook meteen op wonderbaarlijke wijze tot leven.

Je hoeft maar even naar een icoon te kijken en je ziet dat er niets klopt van het perspectief. Dat is deels omdat men gewoon niet goed was in perspectief correct weergeven. Maar iconen worden ook weleens uitgelegd als een raam vanuit de Goddelijke wereld naar de aarde. En dat zou het perspectief vervormen. Belangrijke figuren worden bovendien groter weergegeven dan minder belangrijke. Dat werkt vervreemdend, maar is ook interessant.

Er kan nog veel meer gezegd worden over iconen en er zijn dan ook bergen boeken over volgeschreven. Maar voor wie echt geïnteresseerd is, is een cursus iconen schilderen nog veel leuker dan een boek. Tip van Frank Zweegers: kijk eens of er bij jou in de buurt zo’n cursus wordt gegeven. Dat is vaker dan je denkt!

Surrealistisch wegdromen…

{lang: 'nl'}

Wikipedia: “Het surrealisme is geen esthetische school, noch een plastische formule. Het is een geestesstroming, die leidde tot de automatische spontaneïteit.”

Hoewel het hoogtepunt van de surrealistische stroming ligt in de periode 1925-1940, is het surrealisme vandaag de dag nog altijd actief.
Waarschijnlijk is Salvador Dali de bekendste kunstenaar in deze stroming. Er zijn echter nog een hoop andere surrealistische kunstenaars, zoals te zien in onderstaand filmpje dat ik wijdde aan deze stroming.

Oude Meeesters: Johannes Vermeer

{lang: 'nl'}

En vandaag weer een Oude Meester. Dit keer is Johannes Vermeer aan de beurt. Deze raadselachtige schilder staat ook wel bekend als de Sfinx van Delft. Zijn werken echter …. kijk zelf maar:

Kunst achter Leiden Centraal

{lang: 'nl'}

We hebben weer een rotonde, ditmaal achter Leiden Centraal. De Trafficosaurus luminoso is een beeldengroep die bestaat uit drie paarden: een hengst, een merrie en een veulen. De beelden zijn gemaakt van PVC en lantaarnpalen. Ze zijn verstevigd met metalen kabels en pennen, en in beton gegoten fundamenten.

frank zweegers - Merijn Tinga - Trafficosaurus Luminoso

Merijn Tinga, Trafficosaurus Luminoso (bron: wikipedia)

Een eerdere poging tot (illegale) plaatsing van het kunstwerk in Leiderdorp mislukte. Achter het station en naast de parkeergarage van het LUMC mogen de markante paarden wel blijven staan. Merijn Tinga (1974), maker van het rotondewerk, noemde zijn initiatief een uiting van ‘cultureel ondernemerschap’. Frank Zweegers kan dat wel waarderen. Jij ook?

Dat kun je op je buik tekenen!

{lang: 'nl'}

Tijd voor een inspirerend filmpje? Kijk dan deze even, over Phil Hansen, die ondermeer zijn eigen buik als canvas gebruikt:

Frank Zweegers vindt het de moeite van het proberen waard. Je buik heb je immers altijd bij je!

Oude Meesters: Rembrandt van Rijn

{lang: 'nl'}

Eerder al besprak ik Frans Hals. Vandaag is het de beurt aan een andere Oude Meester, namelijk Rembrandt van Rijn. Zijn meeste bekende werk zullen de meesten wel kennen, onderstaande collectie toont echter ook andere werken.

 

 

Heilige Anna en het rotondevarken van Erik Habets

{lang: 'nl'}

Moslims in Venray stoorden zich in 2011 aan het plaatsen van een kunstwerk van Erik Habets op hun rotonde. Dat beweerde in elk geval toenmalig PvdA-raadslid Hayrettin Ünüvar.

Een varken was een onderdeel van het gewraakte sculptuur. Een onrein dier in de Islam, en aanleiding voor Ünüvar om in een artikel van lokale krant Peel en Maas aan te dringen voortaan “rekening te houden met de multiculturele samenleving” bij het plaatsen van kunst in de publieke ruimte. Het beeld op de ronde kruising van de Nieuw Overloonseweg/Westsingel/Beekweg en Noordsingel hoefde van het raadslid niet direct weg.

Verantwoordelijk wethouder Patrick van der Broeck legde destijds uit dat het niet de opzet was dat de kunst aanstootgevend zou zijn: ”Het varken is een verwijzing naar de intensieve veehouderij in Venray.”

Overigens houden ze in Venray sowieso niet erg van kunst. In het verleden werden meerdere kunstwerken in de openbare ruimte vernield. Ook zonder varkens. Vorig jaar werd in het kader van het “uitrollen van het Venrays gedachtengoed” nog een rotondebeeld onthuld van de Heilige Anna. In de nacht voor de onthulling hadden vandalen één van de handen van Anna nog afgebroken, maar dat werd gelukkig op de ochtend nog snel door vrijwilligers hersteld.

Onthulling rotondebeelden in Venray from AUDICA VIDEO on Vimeo.

De rotondepaardjes van Marijke Abels

{lang: 'nl'}

Kunstenares Marijke Abels uit Heerde maakt sculpturen van brons en van papier en ze fotografeert. Thematiek: de complexe relatie tussen mens en dier. Ze volgde hiervoor een opleiding beeldhouwen aan de Vrije akademie voor beeldende kunsten te Nunspeet en daarnaast nog een groot aantal opleidingen in boetseren, textiel en fotografie.

In 2005 werd Marijke Abels gevraagd voor in een nieuwe woonwijk van Heerde een eigentijdse vertaling te laten maken van de Venus van Heerde: een Romeins beeldje dat rond 1985 in Heerde werd gevonden en waarvan het origineel in het museum Het Valkhof te Nijmegen ligt.  Er kwam echter protest tegen van ChristenUnie/SGP en uiteindelijk is het plan niet doorgegaan “wegens gevaar van diefstal van het brons”.

Frank Zweegers - De Carrousel van Marijke Abels in Heerde

Frank Zweegers – De Carrousel van Marijke Abels in Heerde (bron: wikimedia commons)

In 2009 werd Abels kunstwerk ‘de Carrousel’ onthuld, te zien op de rotonde bij de A50-afslag Heerde Zuid. Vier paardjes staan voor de de vier dorpen die samen de gemeente Heerde vormen. Op de paardjes staan de namen middelbareschool-leerlingen en van verpleegtehuisbewoners. De twee voorzieningen staan tegenover elkaar aan de weg.

Meer Frans Hals

{lang: 'nl'}

De vorige keer zagen we een aantal werken van Meesterschilder Frans Hals. Om deze kunstenaar nog wat eer aan te doen maakte ik een video waarin nog veel meer van zijn werken voorbij komen.

 

 

Frans Hals

{lang: 'nl'}

Zijn hele leven werkte hij in Haarlem, waar ook het Frans Hals Museum is. Frans Hals geldt als één van de belangrijkste Hollandse Meesters. Zijn werken zijn voornamelijk schuttersstukken en portretten, waarvan je er in onderstaande presentatie die ik maakte kan zien.