Willem van Genk

{lang: 'nl'}

Leven en werk van kunstschilder Willem Van Genk
De autistische Willem van Genk werd in 1927 geboren in Voorburg. Reeds op jonge leeftijd toonde hij zich een absolute uitblinker in tekenen. Zowel in zijn leef-en denkwereld als in zijn vele werken is niets voorspelbaar. Van Genk leefde en werkte in een impuls. Nadat hij enkele jobs uitvoerde als graficus, belandde hij aan de Koninklijke Academie voor Beeldende Kunsten van Den Haag. Dat betekende voor Van Genk de start van een rijk gevulde carrière waarin hij door de ene werd geprezen en door andere verguisd.

Aandacht voor het kleinste detail
In al zijn werken toont Van Genk zijn aandacht voor de allerkleinste details. In het begin van zijn carrière weerspiegelde dat zich in verbluffende collages, steeds met een imposant en centraal beeld omringd door een ganse reeks kleinere beelden. Al zijn werken herinneren aan zijn niet gemakkelijke leven, maar ook aan zijn talrijke reizen en zijn verrassende ideologieën.

Eigenzinnige kunstenaar

Willem Van Genk was niet alleen autodidact. Het was even goed een eigenzinnige kunstenaar, die altijd zijn eigen weg ging en van geen compromissen wilde weten. Zijn verblijf op de Academie had nochtans een belangrijke invloed op zijn latere werk. Hij zocht zijn inspiratie vooral in boeken en in tijdschriften over hedendaagse kunst.

De opmerkelijke evolutie in al zijn werken resulteerde in 1964 in zijn eerste tentoonstelling. Dat gebeurde op uitnodiging van, jawel, de Academie. Die expo bleek meteen een schot in de roos. Het succes was slechts van erg korte duur, maar Van Genk zette koppig door en ging zoals altijd zijn eigen weg.

Voorliefde voor architectuur, voertuigen en techniek
Gaandeweg toonde Van Genk meer en meer interesse voor grootse architectuurprojecten, indrukwekkende voertuigen en ingewikkelde technische installaties. Dat alles combineerde hij met zijn traumatische levenservaringen gaande van paranoïde angsten en zijn schrikwekkende achtervolgingswaanzin.

Zowel gedwongen als vrijwillig in de psychiatrie
Zowel in zijn leven als zijn werk was ieder logisch denkpatroon steeds ver te zoeken. Deze eigenzinnige kunstenaar werd AL talrijke keren opgenomen in de psychiatrische inrichting Bloemendaal. Soms vrijwillig, maar meestal onder zware dwang. Terwijl zijn werk steeds met een minachtend knipoog werd beoordeeld, wordt Van Genk vandaag tot de belangrijkste kunstenaars van de outsider-arts in ons land gerekend.

Koning van de stations

Van Genk noemde zichzelf ‘de koning van de stations’. Hij toonde van in zijn jeugd een grote voorliefde voor stations. Dat weerspiegelde zich in vele van zijn werken. Alles wat groot en indrukwekkend was fascineerde hem. Gaande van allerlei voertuigen en treinen, tot tanks, stations en zeppelins.

Regenjassen
Naast tekeningen, bezat Willem van Genk een ook een grote verzameling… regenjassen.
Vooral lange, donkere, lederen of nep lederen regenjassen. Dat is ongetwijfeld het gevolg van een trauma, opgelopen tijdens de oorlog. Hij droeg vooral jassen die hij met stevige knopen heel nauw kon aansluiten. Regenjassen droeg hij meestal slechts één keer.

Internationale onderscheiding
Van Genk, die zowel door zijn familie- als zijn vriendenkring en zijn collega’s nooit ernstig werd genomen, won in 1997 toch de Grand Prix op een internationale expositie van naïeve en outsiderkunst in Bratislava. Sindsdien gaat er geen maand voorbij of er wordt wel ergens in binnen- als buitenland een tentoonstelling met zijn werken georganiseerd. En zowel het Stedelijk Museum in Amsterdam, als het Musée d’Art Moderne in Parijs en het Croation Museum of Naive Art in Zagreb hebben ondertussen al werk van hem aan de muren hangen.

Art Brut

{lang: 'nl'}

Outsider Art
Met het kunstgenre Art Brut wordt zowel schilderkunst van de 20 ste eeuw als hedendaagse kunst aangeduid. Men heeft het hier niet over een bepaalde stijl. Art Brut verwijst naar verschillende werken van kunstenaars (deze zijn meestal autodidactisch). Deze wijzen de conventionele wereld van de kunst af of negeren het. Bovendien vervolgen ze, buiten deze regels, ook nog eens hun obsessie voor hun eigen thematiek en vormtaal.

Art Brut dankt haar min of meer brute naam aan het feit dat sommige leden van dit kunstgenre leden aan psychische storingen of aan het feit dat ze verbleven in instellingen of gevangenissen. Het waren als het ware ‘outsiders’ van de maatschappij.

De geschiedenis van Art Brut

Het begrip Art Brut werd in juni 1948 gelanceerd door Frans wijnhandelaar en kunstschilder Jean Dubuffet. Dit gebeurde toen hij, samen met geestelijke vader van het surrealisme André Breton en Jean Paulhan, de Compagnie van de Art Brut stichtte in Parijs. Hier zou hij allerlei exposities houden.

Enkele van deze exposities brachten heel wat geruchten te weeg. Voorbeelden van zulke exposities zijn o.m. exposities van Aloïse Corbaz en Adolf Wölfli. Door zulke commotie hield de Compagnie slechts stand tot oktober 1951. Ze werd later, in 1962, heropgericht maar nu in de Rue de Sèvres, nummer 137. Sinds 1964 werden er niet alleen exposities gehouden maar werd er ook gepubliceerd over l’Art Brut.

De roem van de pioniers van dit kunstgenre heeft ervoor gezorgd dat er nog steeds grote belangstelling is voor deze outsider art.

Belangrijke vertegenwoordigers van de Art Brut

De Art Brut stroming kende talloze vertegenwoordigers. Enkele voorbeelden hiervan zijn o.a.:
Willem van Genk
Aloïse Corbaz
Ferdinand Cheval
Johan Haussesr
Karl Junker
Robert Garcet
August Klett
Baya
Paul End
Helga Sophia
En nog vele andere kunstenaars …

Willem van Genk (1927 tot 2005) was één van de belangrijkste vertegenwoordigers van de Art Brut in Nederland. Hij legde de focus in zijn werk op de buitenwereld en meer bepaald op transportmiddelen.