Piet Mondriaan

{lang: 'nl'}

Pieter Cornelis Mondriaan, geboren te Amersfoort op 7 maart 1872, beroemd en bekend als Piet Mondriaan, was een Nederlandse schilder die revolutionaire artistieke werken maakte in Nederland, Frankrijk, Engeland en de Verenigde Staten. Hij staat bekend als een pionier in de ontwikkeling van de moderne abstracte kunst. Hij was medeoprichter van de Nederlandse beweging voor abstracte kunst, “De Stijl”. In zijn schilderijen speelde hij met de eenvoudigste samensmelting van rechte lijnen, rechte hoeken, primaire kleuren zoals zwart, wit en grijs. Veel werken dat Mondriaan gingen verloren toen hij moest verhuizen naar de Verenigde Staten als gevolg van de dreiging van het groeiende fascisme in Europa.

Zijn kindertijd en eerste stappen in de kunstwereld.

Zijn vader was directeur bij een plaatselijke school en ook een gekwalificeerde tekenleraar die verantwoordelijk was voor het initiëren van zijn zoon in de wereld van de kunst. Piet Mondriaan studeerde aan de Academie voor Beeldende Kunst, in Amsterdam en werd leraar in het basisonderwijs. Ondertussen begon hij ook al te schilderen.

Hoe verliep zijn carrière

Mondriaan was nauw betrokken bij de theosofische beweging in die in 1908 door Helena Petrovna Blavatsky gelanceerd werd. In het volgende jaar trad hij toe tot de Nederlandse tak van deze beweging. Dit alles had een grote invloed op zijn schilderwerk.Een tentoonstelling met kubistische schilderijen in 1911 had een grote impact op zijn verdere werk.Zijn zoektocht naar artistieke vereenvoudiging is duidelijk weer te vinden in de twee versie van zijn beroemde schilderij “Stilleven met gemberpot.
In 1911 vestigde hij zich in Parijs en liet zijn werk beïnvloeden door schilders als Picasso en Georges Braque. Mondriaan gebruikt zijn kunst en schilderijen als zijn ultieme spirituele uitlaatklep en vanaf 1913 begon hij steeds meer zijn artistieke bezigheden samen te voegen met zijn theosofische studies samen tot een nieuwe theorie.

Afbeeldingsresultaat voor piet mondriaan

In 1914 bezocht hij Nederland. Maar door de toenemende spanning als gevolg van de h
anden zijnde Eerste Wereldoorlog werd hij gedwongen om in Nederland te blijven. In deze periode begon hij, samen met Van Doesburg, met de publicatie van het tijdschrift “De Stijl“. Na de oorlog keerde hij terug naar Frankrijk, en het was hier dat hij zijn geliefde abstracte kunst verder ging ontwikkelen. Rond 1920 is zijn stijl verder getransformeerd naar een rijpere vorm met dikke zwarte lijnen, grotere en minder talrijke afgebakende vormen. Mondriaan begint meer gebruik te maken van de ruitvorm tin zijn schilderijen. Het schilderij: “Ruit met twee lijnen … (1926)” is momenteel te zien in het Philadelphia Museum of Art en is de meest minimalistische van zijn aquarellen. Vanwege het groeiende fascisme in Parijs vertrok Mondriaan in 19838 naar Londen en daarna naar Manhattan. Daar produceerde hij verder werken die gebaseerd waren op de ruitvorm zoals: ”Ruit Samenstelling met vier gele lijnen (1933)”, een eenvoudige schilderij waarin Mondriaan experimenteerde met dikke, gekleurde lijnen in plaats van zwarte. Het vervangen van de zwarte lijnen door de gekleurde was de laatste evolutie in zijn werk. Mondriaan evolueerde in zijn kunstenaarschap door de jaren heen. Hij begon met figuratieve schilderijen evolueerde naar een non-figuratieve schilder-een vorm van kunst die hij neoplasticisme noemde.

 

De kracht van het Bauhaus

{lang: 'nl'}

Het Bauhaus is voor veel kunstliefhebbers de bakermat van de kunstontwikkeling. De opleidingsschool, die eerst in Weimar, daarna in Dessau en vervolgens nog een jaar in Berlijn gevestigd was, bood plaats aan beeldend kunstenaars, ambachtslieden en architecten, om zich in hun vakgebied te bekwamen.

Hoe ontstond het Bauhaus?

Het Bauhaus is ontstaan uit de Hochschule für Bildende kunst en de Sächsische Kunstgewerbeschule. Deze twee scholen werden samengevoegd en het Staatliches Bauhaus Weimar, kort gezegd Bauhaus, ontstond. De architect Walter Gropius was hier verantwoordelijk voor en eigenaar van.
Er was onderricht te krijgen in de vakgebieden van de plastische kunst, industrie en ambachtelijke techniek.

Waar de opleiding het expressionisme uitdroeg, werd dit onder de bezielende leiding van de Nederlands kunstenaar Theo van Doesburg omgevormd naar het modernisme.
Ontwerpen die hier ontstonden waren vaak erge praktisch van aard.

Welke bekende kunstenaars kennen we uit deze periode?

Er zijn veel bekende kunstenaars die les hebben gehad aan het Bauhaus, of er les hebben gegeven. Zo heeft de Zwitserse schilder Johannes Itten er lesgegeven, evenals Paul Klee en László Moholy-Nagy.
Ook Duitse kinstenaars als Lyionel Feininger en Oskar Schlemmer waren leraren op deze school.
Beroemde studenten van het Bauhaus waren Werner Graeff, Max Bill en Kity van der Mijll Dekker.

Voortleven van het Bauhaus, toen en nu

Hoewel het Bauhaus in 1933 werd opgedoekt, heeft het een grote impact gehad op de kunstwereld. Het levensmotto van Bauhausstudenten en -docenten was dat een betere architectuur en woonomgeving mensen beter tot hun recht laat komen, en uiteindelijk een betere wereld creëeren. Hierdoor was de opleiding voor iedereen beschikbaar, en kregen mannelijke en vrouwelijke studenten gelijke kansen, hoewel dit niet voor iedereen goed verliep.

Terwijl in de Tweede Wereldoorlog weinig ruimte en aandacht was voor de Bauhausstijl, veranderde dit daarna langzaam maar zeker. De decoratieve en versierde Jugendstill maakte plaats voor het functionele en praktische meubilair van het Bauhaus. Ook in de huidige meubelstijlen zie je dit praktische en kwalitatieve design voor de grote massa weer terug.

Afbeeldingsresultaat voor bauhaus

Het tijdperk van Michelangelo

{lang: 'nl'}

De kunstenaar Michelangelo Buonarroti

Voluit; Michelangelo di Lodovico Buonarroti Simoni. Deze man is één van de belangrijkste kunstenaars van de Italiaanse renaissance. De meeste mensen kennen hem als kunstschilder maar hij blonk ook uit op het gebied van beeldhouwen. Tevens was hij architect en dichter. Als kind tekende hij graag. Tot ongenoegen van zijn vader vond hij kunst belangrijker dan school. Hij zette door en niet zonder succes! Op zijn zestiende ging hij in de leer bij Domenico Ghirlandaio om vervolgens te gaan leren bij een bekende beeldhouwer. Ook heeft Michelangelo een tijd vertoeft tussen geleerden en dichters. Dat was in de periode 1490-1492.

Vertrek naar Bologna

Michelangelo verbleef tot dan toe in Florence. Toen de stad in de greep kwam van iemand die tegen kunst was vertrok hij naar Bologna. Hij maakte daar “De engel met de kandelaar” en de bekende beelden van Sint Proculus en Sint Petronius. Hij keerde even terug naar Florence om vervolgens naar Rome te gaan. Hier vervaardigde hij de beelden Bacchus en de bekende Pietà. De laatstgenoemde vinden we terug in de Sint-Pieter in Rome. Begin 1500 ging hij weer terug naar Bologna waar de sfeer nu anders was. Het beeldhouwwerk “David” werd in deze periode door hem gemaakt. In 1505 ging hij terug naar Rome om het grafmonument van de toenmalige Paus te creëren. Maar liefst 32 jaar na het overlijden van de Paus was dit pas af! In opdracht van de Paus maakte Michelangelo ook fresco’s voor het plafond van de Sixtijnse Kapel in Rome. Deze prachtige werken zijn tegenwoordig wereldberoemd. Later kreeg Michelangelo ook architectonische opdrachten. In onder andere de Sanlorenzobasiliek in Florance is dit terug te zien.

Voorgoed naar Rome

In 1534 vertrok hij definitief naar Rome. In 1541 werd de laatste hand gelegd aan “Het laatste oordeel”. Het plein en de trap van Piazza del Campidoglio zijn ook ontwerpen van deze grootmeester. Michelangelo is bijna 89 jaar oud geworden.

Maak kennis met de school van Barbizon

{lang: 'nl'}

Afbeeldingsresultaat

Wat is de school van Barbizon

Voordat een groepje schilders rond 1830 de natuur gingen schilderen werd deze alleen gebruikt als achtergrond voor klassieke en historische taferelen. Kunstschilders die in de periode van 1830 tot en met 1870 ook echt alleen maar schilderijen creëerde die de natuur lieten zien haalden hun motieven uit de bosrijke streken rond Barbizon in Frankrijk. Zij maakten hun schilderijen in de open lucht en deze kunstwerken waren een revolutie in de landschapsschilderkunst. De schilderijen van de natuur werden zonder verdere opsmuk geschilderd. Alleen maar puur natuur dus. Dit werd in veel kringen in die tijd niet echt gewaardeerd.

Romantiek in de schilderkunst

Romantiek was in die jaren een stroming binnen de westerse schilderkunst. De nadruk werd gelegd op verbeeldingskracht en subjectieve expressie. De werkelijkheid werd vaak wat geïdealiseerd weergegeven. Als reactie op de romantiekstroming kwam de landsschapsskunst in opkomst. Realistisch schilderen, dus schilderen zoals het ook werkelijk was. Het Franse dorpje Barbizon met zijn omringende bossen van Fontainebleau gaven de schilders genoeg inspiratie om hun schilderijen te maken. Zo richtten de kunstschilders zich tegen de academisme van de Parijse salons.

De schilders van de school van Barbizon

De school van Barbizon werden o.a. beïnvloed door schilders als;

  • Théodore Rousseau
  • John Constable
  • Jacob van Ruisdael
  • Meindert Hobbema

Deze en nog vele andere kunstschilders drukten hun stempel op de school van Barbizon en zorgden ervoor dat het realistische landschapsschilderen werd geaccepteerd en steeds meer waardering kreeg.

Jacob van Ruisdael

De in 1628 te Haarlem geboren Ruisdael was een bekend etser en schilder van landschappen en zeegezichten. Deze landschapsschilder heeft grote invloed gehad op de school van Barbizon. Meindert Hobbema was een leerling van Jacob en ook deze persoon heeft een zeker invloed gehad op de school van Barbizon. Jacob van Ruisdael stond rond het jaar 1650 hoog in aanzien in Amsterdam.

Théodore Rousseau

Een zeer gewaardeerd lid van de school was Théodore Rousseau. De in 1812 te Parijs geboren Théodore kreeg een academische opleiding o.a. bij de landschapsschilder Charles Rémond. Théodore voelde zich sterk aangetrokken door de natuur en vooral de bossen van Fountainbleau was voor hem een gebied dat door zijn mysterie en grootsheid direct door hem geschilderd wilde worden. Eén van zijn bekende schilderijen was “Landschap bij Barbizon” wat hij in 1850 heeft geschilderd. Een ruig, heuvelachtig landschap wat met vrij donkere tinten is opgebracht. In het landschap staat een kromgegroeide boom waar vaag een aantal dieren (koeien?) staan. Het lijkt een beetje op een duinlandschap.

 

De kunststroming het neo-impressionisme

{lang: 'nl'}

Het neo-impressionisme is een kunststroming die is ontstaan omstreeks 1884 in Frankrijk. De grondleggers van deze schilderstijl zijn de Franse schilders Paul Signac en George Seurat. In het artikel wordt verder ingezoomd op kenmerken van het neo-impressionisme en haar ontstaansgeschiedenis.

Ontstaan van het neo-impressionisme

Het neo-impressionisme is ontstaan tijdens de tentoonstelling van de Independants (een nieuwe tentoonstellingsgroep) in 1884, waarbij de schilders Seurat en Signac elkaar ontmoette. Twee jaar later werd in Parijs door impressionisten de laatste tentoonstelling gehouden, waarbij neo-impressionistische kunst werd getoond. Tijdens een tweede tentoonstelling gehouden door de Independants gingen andere kunstenaars zich interesseren in het neo-impressionistische werk en sloten zich aan bij de nieuwe stroming.

Kenmerken van de stroming

Het neo-impressionisme is te herkennen aan het gebruik van stipjes (pointillisme genoemd) of hele kleine streepjes (divisionisme genoemd). Het gebruik van deze technieken moest ervoor zorgen dat de kleuren zich niet mengde op het palet, maar op het doek zelf.

Beroemde kunstenaars

Bekende kunstenaars uit het neo-impressionisme zijn Georges Seurat en Paul Signac. Beide schilders worden gezien als de grondleggers van de stroming. Seurat werkte toegewijd aan het onderzoeken van de kleurentheorie. Het bekendste werk van Seurat is La Grande Jatte. Seurat overleed al op jonge leeftijd (31) aan de gevolgen van acute difterie. Signac was de woordvoerder van de stroming en leerde Seurat hoe om te gaan met prismatische kleuren. Na de dood van Seurat ging Signac door en ging naast het schilderen ook schrijven.

De belangrijkste neo-impressionist uit Nederland is Jan Toorop. Toorop was een van de gangmakers in de tweede periode van de stroming. In zijn werk legde Toorop de nadruk op sterke lichteffecten, Luminisme genoemd. Met zijn werk beïnvloedde hij onder meer Piet Mondriaan. Andere beroemde Nederlandse kunstschilders die behoorde tot het neo-impressionisme waren Henry van de Velde, Jan Sluijters en Ferdinand Nibbrig.

Kunstenaar Annibale Carracci, de unieke kunstschilder en graveur

{lang: 'nl'}

Wie was Annibale Carracci?
Annibale Caracci was een Italiaanse man geboren in Bologna op 3 November 1560 en is overleden op 15 Juli 1609 in Rome. Hij was een Italiaanse kunstschilder en graveur.
In Bologna opende hij een school genaamd: School van Caracci ofwel, de Eclectische School. Dit deed hij niet alleen, maar samen met zijn broer Agostino en zijn neef Ludovico. Al was hij zelf wel de grondlegger van de kunststroming die bekend is geworden als de Bolognese School. Dit maakt hem dan ook erg uniek in zijn eigen style.

De stroming Barok
De kunstwerken van deze kunstenaar behoren tot de stroming: Barok. Alhoewel er wel enige verbinding is met classicistische elementen. De barok is een Europese stijlperiode die in de 17de eeuw in Italië in ontwikkeling kwam, die zich kenmerkt vanuit de vorm van gevoelsuitdrukkingen en de heftigheid daarvan. Ook uitte de Barok zich in allerlei stylen, van muziek tot beeldhouwen en andere kunstvormen. Dan is er ook nog verschil tussen een vroege, hoge en late Barok en de laatbarok wordt ook wel de rococo genoemd.

De werken van deze Italiaanse schilder en graveur
“Domine quo vadis?” komt uit 1601-1602 gemaakt met olieverf op paneel. Deze is te vinden in de National Gallery in Londen. Dan heb je ook nog “De boneneter”. Deze dateert uit de jaren 1580-1590 op doek gemaakt met olieverf. Deze is te vinden in de Galleria Colonna in Rome. In 1585 voltooide Annibale een altaarstuk van de doop van Christus voor de kerk van San Gregorio in Bologna. En in 1587 schilderde hij ook de Hemelvaart voor de kerk van San Rocco in Reggio Emillia. Wat ook een mooi schilderij is van deze kunstenaar is “De jacht” voor 1595. Deze is dan ook wel te vinden in de Louvre in Parijs. “Het vissen” komt uit het zelfde jaartal en is ook in hetzelfde musea te vinden. Een van zijn laatste schilderij is gemaakt op koperplaat en paneel genaamd “Triptiek”. Dit schilderij is te vinden in de Galleria Nazionale D´arte Antica in Rome.

 

annibale-carracci-domine-quo-vadis

Domine quo vadis – Annibale Carracci

Gotische schilderkunst

{lang: 'nl'}

Zoals het ontstaan van vrijwel iedere schilderkunst was die van de gotiek ook geleidelijk. Uit de vroege gotiek is er zeer weinig bewaard gebleven, op een enkele grafschildering na. Dat staat in schril contrast met de overgebleven gotische bouwkunst, maar het is niet anders. In Italië startte de gotiek later – aan het eind van de dertiende eeuw – en de bekende namen daarvan zijn Giotto en Duccio plus de vertegenwoordigers van die stroming uit Sienna. In Duitsland zijn er wel bewaard gebleven schilderingen uit de vroege dertiende eeuw, bijvoorbeeld de plafonddecoratie in de St.-Michaëlskerk in Hildesheim of het Soester altaar dat tegenwoordig in het Staatliche Museen Preussischer Kulturbesitz in Berlijn geconserveerd wordt. In de boekverluchting en in de glasschilderkunst vinden we echter nog wel talrijke gotische overgebleven schilderingen.

Het ontstaan van de gotiek
In Italië bleven fresco’s lange tijd populair, met name in Rome en Toscane. Daarnaast ontwikkelde zich de paneelschilderkunst die zich later over Europa verspreidde. Nadat kunstenaars Simone Martini en Lippo Memmi actief waren geweest in het indertijd pauselijke Avignon won de Italiaanse stijl terrein in heel Frankrijk, Duitsland en de rest van Midden-Europa. De internationale gotiek ontstond uit de wederzijdse beïnvloeding van de indertijd opgeld doende kunststijlen. Panelen en altaarstukken werden in de Nederlanden geliefd door veertiende-eeuwse schilders als André Beauneveu, Melchior Broederlam, Jan Maelwael en Jean de Beaumetz. Zij legden de basis voor de Zuid-Nederlandse schilderkunst van de vijftiende eeuw. Later neemt het realisme het roer over, terwijl in Frankrijk de gotiek nog lange tijd floreert. Italië zit dan al langdurig in de Renaissance, een stroming die in de lage landen nog moet komen door de invloed van P.C. Hooft – vooral literair maar ook algemeen – en door het werk van o.a. Jan van Eyck, Rogier van de Weyden en Robert Campin.

Vooral boekverluchting
De grootste bekendheid kreeg de gotische schilderkunst echter door de boekverluchting. Op perkament schilderde men met veel bladgoud in tempera. De evolutie van de versiering van boeken – zowel die van miniaturen als kapitalen – loopt eigenlijk parallel aan die van de gewone gotische schilderkunst. Helaas is door roof van het gebruikte bladgoud van de boekverluchting ook veel verloren gegaan.

simone_martini_fresco

Fresco van Simone Martini

Van conducteur tot beeldhouwer – Carl Andre

{lang: 'nl'}
carl-andre

Carl Andre

Ken jij de minimalistische beeldhouwer Carl Andre?
De Amerikaanse kunstenaar Carl Andre, geboren op 16/09/1935, ging na zijn opleiding niet onmiddellijk van start als kunstenaar. Zo heeft hij eerst gewerkt bij een tijdschrift, als officier in het leger en als treinconducteur. Het zien van de wereld heeft volgens mij dan ook een bijdrage geleverd aan zijn inspiratie voor het ontwikkelen van zijn sculpturen. Het werken met eenvoudig en gemakkelijk verkrijgbaar materiaal maakt zijn sculpturen extra uniek. Het werk van Carl Andre valt dan ook onder minimalistisch beeldhouwwerk.

Geometrische eenheden van industrieel bouwmateriaal
De werken van Carl Andre bestaan steeds uit industriële materialen zoals baksteen, hout, metaal en plastic, geplaatst in een een simplistisch rechtlijnig, vierkant of rechthoekig patroon. Door het vermijden van versieringen of extra toevoegingen blijven de sculpturen hun unieke en strakke uitstraling te behouden.

Van verticale tot horizontale sculpturen
In de begin jaren van zijn carrière als kunstenaar, ging Carl Andre van start met verticale sculpturen, zijn kunstwerken waren vergelijkbaar met straten en trottoirs. Met het juist plaatsten van bepaalde vormen en materiaal maakte hij hiermee prachtige werken. Carl Andre vond deze werkwijze echter niet bevredigend genoeg en ging van start met het creëren van horizontale werken. Zo is een van zijn bekendste werken gemaakt van grote metalen platen die in een gelijkzijdige vierkant op de grond zijn gelegd.

Voor het oog van de echte kunstliefhebbers
Carl Andre had niet de intentie om kunstwerken te maken om ten toon te stellen in musea. Zijn werken werken ontworpen om niet enkel van op afstand te bekijken maar om over, langs en om de werken te kunnen wandelen. Het wandel over kunstwerken wordt echter niet in alle musea gewaardeerd.

Ben jij benieuwd naar zijn werk? Het werk van Carl Andre kan je op verschillende locaties in Nederland bekijken, zoals het gemeentemuseum Den Haag, Kröller – Müller in Otterlo en het Van Abbemuseum in Eindhoven.

De kunstenaar Giovanni Lorenzo Bernini

{lang: 'nl'}

Er zijn veel kunstenaars die veel hebben betekent voor de ontplooiing van een kunstvorm. Deze personen hebben een onmiskenbare indruk achtergelaten in de geschiedenis van de kunst en cultuur. Één van die kunstenaars van formaat was Giovanni Lorenzo Bernini, die vaak ook Gianlorenzo Bernini werd genoemd. Deze Italiaanse architect, beeldhouwer, tekenaar en schilder heeft een grote bijdrage geleverd aan de Barok. Hij had een grote invloed op de kunstvorm die ver over de landsgrenzen ging.

Bepalende kunst
Bernini werd in december van het jaar 1598 geboren in Napels. Zijn vader was de beeldhouwer Pietro Bernini. Tussen 1625 en 1633 werkte Bernini veel samen met andere kunstenaars. Zo werkte hij met Carlo Maderno samen aan het Palazzo Barberini te Rome. Het Piazza San Pietro in de hoofdstad werd enige jaren later verwezenlijkt. Dit plein werd in opdracht van de toenmalige paus vormgegeven en maakt nu nog altijd deel uit van de Sint Pieterskerk. Giovanni Lorenzo Bernini omschreef de symmetrische zuilen zelf als de moederlijke armen van de kerk. Deze zuilen herbergen 140 beelden van heiligen. Samen vormen ze een ovaal met een binnendiameter van rond de 200 meter. Maar Bernini was ook bepalend voor het straatbeeld in Rome. Barokke fonteinen op de kenmerkende pleinen zijn van zijn hand, samen met zijn concurrent Francesco Borromini.

Kenmerkende beelden
Bernini was tevens beeldhouwer. Tijdens zijn leven heeft hij veel beelden gemaakt. De meeste zijn van marmer. Uiteraard had zijn vader grote invloed op zijn werk. Het vroege ‘Aeneas en Anchises’ is een voorbeeld hiervan. Latere beelden zijn erg levendig en bovendien zeer realistisch. Bekende voorbeelden zijn ‘Pluto en Proserpina’ en ‘Apollo en Daphne’. Bernini is tevens de maker van het beeld ‘David’, dat vervaardigd werd in 1624. Dit was in opdracht voor Kardinaal Borghese.

Invloed op de toekomst
Zoals vele kunstenaars was ook Bernini een persoon dat van reizen hield. Dit hield in dat hij zich vaak liet inspireren door andere omgevingen. Dit zorgde voor meer diepgang en menselijkheid in zijn werk. In 1665 maakte hij een reis naar Frankrijk. Hij maakte hier de buste van Lodewijk XIV van Versailles. Deze buste zou nog jarenlang als voorbeeld dienen voor Franse kunstenaars. Zijn wapperende draperie en dramatische effecten zijn typerend voor de Italiaanse kunstenaar. Bernini maakte zijn gehele leven kunst, totdat hij in 1680 overleed. Hij ligt begraven in de basiliek van de Santa Maria Maggiore.

bernini

Aeneas en Anchises – Bernini

De schone dramatiek van Barok

{lang: 'nl'}

De wereld zou een armoedige plek zijn als we het zonder fenomenale kunstenaars als Rubens, Vermeer, Caravaggio, Velázquez, Rembrandt en Frans Hals moesten stellen. Deze kunstschilders zijn letterlijk grensoverschrijdend geweest voor de heersende kunstbegrippen. Gebruik van weelderigheid, krullen, pracht en praal, vergroting van afmetingen en de kracht van de uitdrukking: dit is Barok.

Paradijselijk
Van oorsprong heeft Barok een religieuze inslag gekend. De reformatie won in Nederland terrein. Door middel van de Barokstijl probeerde de Katholieke kerk de mensen te overrompelen en hun te winnen voor de kerkelijke gemeenschap. De religie interpreteerde de stijl als een imitatie van het hemels paradijs op aarde. De gelovigen dienden meegesleept te worden door het machtsvertoon. Hoewel Barok sterker in Vlaanderen aanwezig was, bestonden er vele scholen in Nederland.

Grilligheid
Barok komt van ‘Barocco’, een misvormde parel in het Italiaans. Een spottende benaming dus, voor het grillige karakter van de kunst. Het was een periode die duurde van 1600 tot omstreeks 1750. Barok was een gevolg van de Renaissance en kende in elk land een andere uiting. Barok is een totale stijl; beeldhouwkunst, architectuur en schilderkunst kwamen in een kunstwerk samen. Ook is er in de Barokstijl veel aandacht voor details en decoraties. Het vervagen van kleur en het bewerken van licht gaven meer diepte, wat zorgde voor meer uitdrukkingskracht. De periode van Renaissance ging vooral om het intellect, maar bij Barok ging het om emoties. Elk kunstwerk diende een emotioneel effect te bewerkstelligen.

De schilderkunst Barok in Nederland
Nederland bloeide op als nooit tevoren. Het was de Gouden Eeuw, waar veel rijkdom werd behaald en waar Nederland heerste over de wereldzeeën. De Nederlandse maatschappij werd aangedreven door de bovenlaag, die bestond uit bankiers, kooplieden, fabrikanten en scheepsmagnaten. De goede welvaart betekende ook een ontwikkeling van schilderkunst. In ieder huis of werkplaats was wel een schilderij te vinden. Het gebruik van sterke contrasten in lichtbehandeling en kleur, zorgde dat schilders als Jan Steen en Frans Hals ongekend populair werden. Vlaanderen hanteerde een andere stijl binnen de Barok. Het effect van licht en schaduw werd hier nog verder uitgewerkt. De verfijnde meester Pieter Paul Rubens heerste bij ons buurland en overschaduwde de collega Barok-schilders met zijn talent.

Rembrandt
Rembrandt van Rijn’s thema’s waren vooral het verheerlijken van de Nederlandse cultuur, genaamd Hollands Glorie. Een fraai voorbeeld is uiteraard de befaamde ‘Nachtwacht’. De Hollandse school hield zich aan drie elementen van Barok schilderkunst: dynamiek, contrast en onvoorspelbaarheid. Doordat Nederland meer protestants begon te worden, was er geen vraag meer naar altaarstukken. Daarom ontstonden er in de Barok veel volkstaferelen, landschappen en ook zeegezichten.
Evenals bij veel andere Barok-schilders heerst bij Rembrandt de dramatiek. Hij schildert realistisch, met een oog voor de zichtbare schoonheid van de wereld.

Nachtwacht - Rembrandt van Rijn

Nachtwacht – Rembrandt van Rijn